بر خلاف دوران گدشته، که مصرف کنندگان برای رفع نیاز خود حق انتخاب زیادی نداشته و مجبور به استفاده از محصولات موجود در بازار بوده اند. امروزه مصرف کننده درمرکز یک کسب و کار قرار دارد. پس از انقلاب صنعتی و بعد از آن گسترش تولید انبوه، بازار پر از محصولاتی شد که مصرف کننده می تواند بر اساس آن ها محصول مورد نیاز خود را انتخاب کند. در صورتی که محصول مناسب با سلیقه ی مصرف کننده نباشد، موفقیت محصول باور پذیر نخواهد بود. هرچقدر محصول بیشتر به سلیقه ی مشتری نزدیک باشد، میزان خرید و همچنین رضایت از محصول افزایش می یابد. این عاملی است که باعث تغییر در نگرش به روش اصلی تولید می شود.

در فرایند تولید یک محصول دو عامل اساسی نقش آفرینی می کنند، حجم تولید و تنوع.
در قرون گذشته، محصولات بیشتر به سفارش مصرف کننده و در تعداد کم تولید می شده است و حتی محصولاتی که در تعداد بالا تولید می شده اند، با وجود آن که تلاش های بسیار برای یکسان سازی آن ها می شده است، باز هم تفاوت هایی در میان آن ها بوده است.
پس از انقلاب صنعتی و استفاده از ماشین ها در تولید و همچنین ظهور خطوط تولید، تولید یک محصول به تعداد زیاد مورد توجه قرار گرفت، رشد جمعیت و نیاز روز افزون به محصولات، تولید انبوه را به پارادایم اصلی تولید تبدیل کرد.

بر اساس تعاریف؛ تولید انبوه را می توان تولید یک کالای استاندارد در تعداد زیاد دانست. کالای استاندارد بر اساس ویژگی های جامعه تعریف می شود، در حالی که مصرف کننده محصولات شما، اشخاص جامعه است. استفاده از ماشین آلات و طرح ها و قالب ها در تولید انبوه از میزان تنوع محصولات تولیدی به شدت کاسته است.
در دوران اخیر، با جهانی سازی شدن و همچنین ظهور رقبای بیشتر، توجه به مشتری اهمیت بیشتری پیدا کرده است، در حالی که در تولید انبوه به تولید محصول استاندارد بر اساس میانگین ویژگی ها(سلایق، ویژگی های فیزیکی و …) پرداخته می شده است، نیاز به تولید محصولات بر اساس سلیقه ی مشتری ها افزایش یافت. اما چالش اصلی در اهمیت دادن به سلیقه ی مشتریان، همراه کردن آن با حجم تولید بسیار است. این عامل محرکی برای رفتن به سمت سفارشی سازی در سطح انبوه یا mass customization  شده است.

سفارشی سازی انبوه یا mass customization  یک شیوه ی بازاریابی و تولید است که انعطاف پذیری و شخصی سازی، که از ویژگی تولید در تعداد کم می باشد، را با تولید انبوه ترکیب می کند. این روش با نام های دیگری مثل “ساخته شده به سفارش” نیز شناخته می شود.

داشتن یک کالا سفارشی سازی شده، نیازمند صرف هزینه و زمان بیشتر می باشد. از سوی دیگر در تولید انبوه، به علت صرفه به مقیاس، هزینه ی کالای استاندارد به صورت قابل توجهی کاهش می یابد، سفارشی سازی انبوه به مشتریان امکان دستیابی به کالاهای اختصاصی و سفارشی خود را با قیمتی نزدیک به کالای  استاندارد( تولید انبوه شده)  می دهد. از طرفی این روش مزایای خوبی نیز برای کمپانی ها  دارد، کمپانی ها  می توانند در بخش انبار داری خود،  با رویکرد just in time  انبار های خود را کوچک تر و البته بهینه تر کنند. سفارشی سازی می تواند یک مزیت رقابتی مهم برای آن ها ایجاد کند.

در کتاب Mass Customization: The New Frontier in Business Competition چهار نوع اصلی از سفارشی سازی انبوه بیان شده است:

سفارشی سازی مبتنی بر همکاری: در این روش شرکت ها با مشارکت با مشتریان خود، برای ساخت محصول اختصاصی برای آن ها اقدام می کنند. مانند تهیه یک پیتزا بر اساس سلیقه ی مشتری.در  این روش در واقع شناخته شده ترین نوع سفارشی سازی می باشد، اجزایی از محصول که قابلیت اختصاصی سازی دارند، بعد از سفارش توسط مشتری ایجاد و در ساخت محصول نهایی مورد استفاده قرار می گیرند. ای مدل سفارشی سازی در صنایع مختللف بسیار متفاوت است، برای مثال در صنایعی نظیرخودرو سازی این آپشن ها بسیار محدود تر از تهیه یک پیتزا هستند.

سفارشی سازی تطبیقی: در این روش شرکت ها اقدام به ساخت محصولات استانداردی می کنند که مشتریان می توانند خود آن ها را اختصاصی سازی کنند. مانند چاقوی ارتشی سوئیسی. این محصولات در واقع محصولاتی هستند که چندین کارایی دارند و مشتری بر اساس نیاز خود از آن ها استفاده می کنند. یک چاقوی ارتشی هم می تواند برای بریدن اجسام سخت مورد استفاده قرار بگیرد و هم می توان از آن برای پوست کندن پرتقال یا باز کردن نوشیدنی استفاده کرد.

سفارشی سازی شفاف: شرکت ها در این روش محصولات منحصر به فردی را برای مصرف کنندگان تولید می کنند که متناسب با آن مصرف کننده می باشد، بدون آن که اذعان کنند محصولات آن ها سفارشی می باشد. در این روش مصرف کننده محصولی را می بیند که بسیار برای اون مناسب است. امروزه بازاریابی دیجیتال به این حوزه بسیار کمک کرده است.

سفارشی سازی ظاهری: در این روش شرکت ها محصولات استانداردی را تولید می کنند اما آن هارا با روش های محتلف به دست مصرف کنندگان مختلف می رسانند. در این روش، کمپانی محصولی را تولید می کنند و سپس در بسته بندی و نحوه ی فروش، گزینه های متفاوتی را ایجاد می کند. برای مثال یک کمپانی تولید کننده مواد غذایی می تواند مواد غذایی را در بسته بندی های مختلف و در حجم و وزن متفاونی روانه بازار کند تا مشتری ها حق انتخاب های بیشتری داشته باشد.

سفارشی سازی محصولات، به رضایت بیشتر مصرف کننده منجر می شود و تولید انبوه به کاهش هزینه ها و صرفه های اقتصادی. ترکیب این دو عامل می تواند یک تغییر مناسب برای هر دو سمت تولید کننده و مصرف کننده باشد. هرچند که رسیدن به سفارشی سازی تمام، همراه با حفظ صرفه به مقیاس چندان فرایند ساده ای نیست، اما تکنولوژی های تولیدی جدید، نوآوری ها در مدیریت زنجیره تامین، بازاریابی و فروش می تواند به این فرایند شتاب بخشد.

 

 

 

یادداشت های دیگر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست